Praca z bibliografią

Niezastąpionym narzędziem w pracy naukowej z tekstami jest menadżer bibliografii, czyli program przeznaczony do zbierania i korzystania z różnego typu materiałów źródłowych. Na rynku istnieje wiele różnych rozwiązań i bez wątpienia każde z nich ma swoje wady i zalety. Ja w swojej pracy od kilku lat korzystam z programu Mendeley, związanego z ogólnoświatowym wydawnictwem naukowym Elsevier.

Dlaczego Mendeley? Odpowiedzi na to pytanie jest przynajmniej kilka. Moim pierwszym menadżerem bibliografii był EndNote w darmowej wersji internetowej, produkt zintegrowany z bazą Web Of Science. Gdy pisałem pierwszą publikację z jego wykorzystaniem, w pewnym momencie zauważyłem, że doszło do zamiany cytowanych przeze mnie prac. Zamiast artykułów dotyczących zarządzania bezpieczeństwem pojawiły się pozycje o skokach narciarskich, które też z ciekawości trzymałem w swojej bazie. Gdyby zamiana nie była tak drastyczna, być może bym jej nawet nie zauważył, a problem ujrzałby światło dzienne dopiero na etapie recenzji.

Nie twierdzę, że zaistniała sytuacja była winą programu EndNote; być może to ja niechcący zmieniłem jakieś ustawienie. Uważam jednak, że oddając część pracy w ręce automatu – trzeba mieć do niego zaufanie. EndNote moje zaufanie stracił.

Mendeley to jednak nie tylko program o bardziej przewidywalnym zachowaniu, ale także rozwiązanie dostępne na wielu różnych platformach. Oprócz programu komputerowego i portalu on-line, pobrać można również aplikacje na telefony i tablety z systemem Android i iOS. Wszystkie zmiany dokonywane na dowolnej z platform się oczywiście wzajemnie synchronizują i choć algorytmowi daleko do (najlepszego moim zdaniem) Dropboxa, to przy odrobinie samodyscypliny baza się nie ,,rozjeżdża”.

Główne okno programu komputerowego Mendeley

Ważnym jest fakt, że synchronizować można nie tylko pliki i ich opisy bibliograficzne, ale również notatki i podkreślenia robione na tekstach.

Standardowe podkreślenie i notatka

Zarówno notatki, jak i podkreślenia, można oznaczać różnymi kolorami. U mnie standardowe podkreślenia są żółte, a na fioletowo zaznaczam odesłania do innych ciekawych prac.

Podkreślenie odesłania bibliograficznego

Problemem samym w sobie jest utworzenie bazy literatury. Po pierwsze, dodawać można jedynie pliki w formacie PDF, starsze publikacje wymagają więc digitalizacji. Po drugie, korzystanie ze zgromadzonych materiałów jest utrudnione, jeżeli są one poukładane chaotycznie. Istnieją przynajmniej cztery sposoby wprowadzania porządku: foldery (jeden artykuł może być w kilku jednocześnie), tagi, lista ulubionych oraz informacja o przeczytaniu.

Menadżer bibliografii zapewne nazywałby się jednak inaczej, gdyby nie możliwość jego wykorzystania do tworzenia bibliografii w artykułach czy innych tekstach ciągłych. W tym celu wykorzystuje się specjalny dodatek do programu MS Word (instalowany automatycznie wraz z komputerową wersją Mendeley). Styl wyświetlania wstawianych za jego pomocą odnośników do literatury oraz spisu bibliografii można w każdej chwili zmienić, wykorzystując jeden z setek stylów zapisanych w języku CSL.

Wybór stylu bibliograficznego

Baza gotowych stylów jest bardzo duża i obejmuje m.in. wszystkie czasopisma wydawane przez Elseviera. Styl dostosowany do polskich warunków, zgodny m.in. z wymaganiami Wydawnictwa Politechniki Poznańskiej, można ściągnąć z naszej strony internetowej.

Naszym klientom oferujemy także digitalizację prac drukowanych, szkolenia z zakresu podstawowej obsługi menadżera Mendeley oraz dostosowywanie stylów CSL do indywidualnych wymagań. W razie zainteresowania – zachęcamy do kontaktu.